Phishing Nedir? Oltalama Türleri ve Korunma Yolları

Phishing (oltalama), sahte mesaj veya kimlikle kişiyi bilgi vermeye, bağlantı açmaya ya da yetkisiz bir işlemi yapmaya yönlendiren saldırıdır. E-posta, SMS, telefon ve sahte web sayfaları kullanılabilir. Mesajın profesyonel görünmesi veya gönderen adının tanıdık olması tek başına güvenilirlik kanıtı değildir.
Phishing Türleri
- E-posta oltalama: Sahte giriş, fatura, teslimat veya hesap uyarısı.
- Spear phishing: Belirli kişi veya ekibe göre hazırlanmış hedefli mesaj.
- Smishing: SMS üzerinden yapılan yönlendirme.
- Vishing: Telefonla kimlik veya güven istismarı.
Bir Mesajı Kontrol Etmek İçin Beş Soru
- Bu işlem veya dosyayı gerçekten bekliyor muydunuz?
- Gönderen adresi, görünen isimle ve kurumun bilinen alan adıyla uyumlu mu?
- Bağlantı, beklenen hizmete mi yönlendiriyor? Kısaltılmış adres veya yanıltıcı alt alan adı var mı?
- Parola, MFA kodu, ödeme veya acil işlem mi isteniyor?
- Talebi mesajdaki numara yerine daha önce bildiğiniz kanaldan doğrulayabilir misiniz?
Güvenli yol, bağlantıyı kullanmadan hizmetin uygulamasını veya bilinen adresini açmaktır. HTTPS kilidi, sayfanın doğru kuruma ait olduğunu garanti etmez.
Temsili Örnek
“Kargonuz bekliyor, küçük bir ücret ödeyin” mesajı aldığınızı düşünün. Gönderi bekliyor olmanız mesajı otomatik olarak doğrulamaz. Kargo firmasının bilinen uygulamasından takip edin; mesajın istediği kart ve kimlik bilgilerini girmeyin. Bu örnek kurgusaldır; belirli bir gerçek vaka iddiası taşımaz.
Bağlantıya Tıkladıysanız Ne Yapmalı?
Yalnızca tıklamakla bilgi girmek, dosya indirmek ve dosyayı çalıştırmak farklı risklerdir. Hangi adımı yaptığınızı ve zamanını kaydedin. Parola girdiyseniz güvenilir bir cihazdan hesabınızı kontrol edin ve parolayı değiştirin. Kurumsal hesap veya cihaz için güvenlik ekibine haber verin; indirdiğiniz dosyayı incelemek amacıyla yeniden çalıştırmayın.
Kurumlarda Bildirim Süreci
Çalışanlara kolay bir bildirim kanalı sunun. Bildiren kişiyi suçlamak yerine mesaj, zaman ve yapılan işlemi toplayın. E-posta güvenliği ve kimlik kontrollerini farkındalık eğitimiyle birlikte uygulayın.
Kaynak
IBM: Phishing tanımı ve saldırı türleri. Kontrol soruları ve örnek senaryo bu rehber için hazırlanmıştır.


